1.2360M (~NZ4 mod, ~A8 mod)

Przykładowe zdjęcie blachy:

Stal 1.2360M / NZ4 mod / A8 mod w Knifemakingu – Właściwości i Zastosowanie

Oferowana przez nas stal 1.2360 mod, znana również jako X50CrMoV8-1, będąca europejskim odpowiednikiem stali AISI A8 mod i polskiej nomenklatury NZ4 mod, to modyfikowana stal narzędziowa do pracy na zimno. Charakteryzuje się wysoką twardością, dobrą odpornością na zużycie oraz znaczną udarnością. Te właściwości sprawiają, że znajduje ona zastosowanie w różnych gałęziach przemysłu, w tym także w produkcji noży. W tym artykule przyjrzymy się zastosowaniom tej stali w knifemakingu, zarówno w kontekście noży przemysłowych, jak i noży customowych.

Skład chemiczny stali 1.2360M

Prezentowana tutaj wersja modyfikowana (1.2360M) cechuje się większą zawartością chromu (ok. 8,2%) i mniejszą zawartością wanadu (ok. 0,5%) niż wersja niemodyfikowana (1.2360). 

Stal 1.2360M zawiera starannie dobrane pierwiastki, które nadają jej wyjątkowe właściwości:

• Węgiel (C): 0,45–0,50% – Odpowiada za wysoką twardość i trwałość ostrza.
• Chrom (Cr): 8,00–8,50% – Zwiększa odporność na korozję i ścieranie.
• Molibden (Mo): 1,30–1,50% – Poprawia hartowność i odporność na pękanie.
• Wanad (V): 0,40–0,60% – Wzmacnia odporność na ścieranie i stabilność ostrza.
• Mangan (Mn): 0,35–0,45% – Wspomaga hartowanie.
• Krzem (Si): 0,70–0,90% – Zwiększa wytrzymałość i elastyczność.

Właściwości stali 1.2360M

Twardość i odporność na zużycie

Stal 1.2360 mod osiąga twardość w zakresie 50–60 HRC po odpowiedniej obróbce cieplnej. Wysoka twardość przekłada się na doskonałą odporność na ścieranie, co sprawia, że noże wykonane z tej stali długo zachowują ostrość, nawet przy intensywnym użytkowaniu.

Udarność i wytrzymałość mechaniczna

Jednym z kluczowych atutów tej stali jest jej udarność, czyli zdolność do absorbowania uderzeń bez pękania. Dzięki temu noże wykonane z 1.2360 mod są bardziej odporne na wyszczerbienia i pęknięcia w porównaniu do innych stali narzędziowych o wysokiej twardości, takich jak D2 (1.2379).

Stabilność wymiarowa

Podczas obróbki cieplnej stal ta wykazuje doskonałą stabilność wymiarową, co oznacza, że jej struktura nie ulega dużym zmianom pod wpływem temperatury. To kluczowe dla precyzyjnych zastosowań, takich jak noże przemysłowe i narzędzia do cięcia.

Odporność na korozję

Stal 1.2360 mod zawiera około 8% chromu, co zwiększa jej odporność na korozję, ale nie klasyfikuje jej jako stali nierdzewnej. W związku z tym wymaga ona odpowiedniej konserwacji, szczególnie w wilgotnym środowisku. Powłoki ochronne i regularne oliwienie mogą znacznie przedłużyć jej żywotność.

Zastosowanie stali 1.2360M / NZ4 mod / A8 mod w knifemakingu

Noże przemysłowe

Stal 1.2360 mod jest szeroko wykorzystywana w produkcji noży przemysłowych, które muszą sprostać intensywnym obciążeniom mechanicznym i ścieraniu. Do głównych zastosowań należą:

• Noże do rozdrabniania drewna (np. w przemyśle drzewnym i papierniczym),
• Noże do recyklingu i cięcia metali,
• Noże do obróbki tworzyw sztucznych i materiałów kompozytowych.

Noże customowe

W świecie noży customowych stal 1.2360 mod nie jest tak popularna jak inne stale, np. D2 (1.2379) czy O2 (1.2842), jednak jej wyjątkowa kombinacja odporności na zużycie i wysokiej udarności sprawia, że niektórzy knifemakerzy decydują się na jej wykorzystanie.

Przykładowe zastosowania w nożach customowych:

• Noże survivalowe i bushcraftowe – dzięki wysokiej udarności nadaje się do batonowania i innych wymagających zadań,
• Noże taktyczne – wysoka odporność na pęknięcia pozwala na intensywne użytkowanie w trudnych warunkach,
• Noże robocze – sprawdza się w zastosowaniach, gdzie liczy się długotrwała ostrość i odporność na ścieranie.

Obróbka cieplna stali 1.2360M

Ocena trudności obróbki cieplnej widoczna u góry strony to najczęstsza ocena polskich knifemakerów w naszej ankiecie, przygotowany we współpracy z doświadczonym hartownikiem. Traktuj ją proszę jako opinię środowiska, a nie normę.

„ŁATWE HARTOWANIE” oznacza stal bardziej wyrozumiałą na błędy – daje przewidywalny, użyteczny efekt nawet przy drobnych odchyleniach parametrów.

„TRUDNE HARTOWANIE” wymaga precyzyjnego trzymania się zaleceń, bo niewielkie błędy potrafią szybko pogorszyć końcowy wynik.

Hartowanie stali 1.2360M

Austenityzowanie

W kartach materiałowych i opracowaniach branżowych stal 1.2360M / 1.2360 mod (X50CrMoV8-1) jest często opisywana jako odpowiednik handlowy AISI A8 mod (tzw. „chipper steel”) - te oznaczenia bywają podawane obok siebie jako nazwy tej samej klasy materiału.
Poszczególni producenci i dystrybutorzy podają różne zakresy temperatur austenityzowania:

• Böhler podaje temperaturę 1000-1040°C (1830-1900°F) - stal K329;
• Lohmann podaje temperaturę 1000-1050°C (1830-1925°F) - stal 1.2360.05;
• Bestar podaje temperaturę 1020-1050°C (1870-1925°F) - stal 1.2360 mod / A8 mod.

W literaturze na temat stali A8 Modified (dawna karta danych z Latrobe) zastosowanie temperatury 1040°C (1900°F) pozwala uzyskać optymalne połączenie odporności na zużycie i udarności. Część z naszych Klientów potwierdza zastosowanie takiej właśnie temperatury austenityzacji.

W wysokich temperaturach stal łatwo ulega utlenianiu oraz zmianom zawartości węgla (nawęglaniu lub odwęglaniu). Obróbka w
próżni w dużym stopniu eliminuje to ryzyko. Podczas nagrzewania w piecu muflowym detal można zabezpieczyć, szczelnie owijając go folią hartowniczą ze stali nierdzewnej. Folię należy zdjąć tuż przed chłodzeniem (hartowaniem), ponieważ spowalnia wymianę ciepła.

Czasy wygrzewania w zadanej temperaturze od momentu wyrównania temperatury stali również są różne: 15-30 minut (Böhler i Bestar), 20-30 minut (Latrobe).

Generalnie podczas Austenityzowania można przyjąć, że:

• Im grubszy nóż, tym dłuższego czasu wygrzewania potrzebuje.
• Zbyt długie wygrzewanie może prowadzić do wzrostu ziarna; zbyt krótkie powoduje niepełną austenityzację (niepełną przemianę mikrostruktury). Mówiąc prościej: w odpowiedniej temperaturze pozostawienie stali w piecu nieco dłużej zazwyczaj powoduje mniej szkód niż zbyt wczesne jej wyjęcie. Największym błędem jest zastosowanie nieprawidłowej temperatury austenityzacji.

Chłodzenie

Media hartownicze: powietrze, olej, kąpiel solna 500–550°C (932-1022°F).

Przy cienkich detalach chłodzenie stali 1.2360M w oleju potrafi powodować odkształcenia, bo odbiór ciepła bywa nierówny, co generuje naprężenia i „ściąga” detal w łuk. Aby tego uniknąć niektóre źródła podają, że warto wykorzystać chłodzenie w powietrzu między płytami. Ewentualnie w przypadku hartowania w oleju warto zastosować hartowanie przerywane (tzw. „interrupted oil quench”), krótko w oleju, a następnie dalsze chłodzenie w powietrzu (np. między płytami).

Wymrażanie (opcjonalnie)

W dostępnych źródłach nie ma przeciwwskazań do zastosowania obróbki podzerowej (wymrażania) dla stali 1.2360M. Należy jednak podkreślić, że producent nie opisuje ani nie rekomenduje takiego etapu w oficjalnej specyfikacji, dlatego decyzja o zastosowaniu wymrażania powinna wynikać wyłącznie z doświadczenia i świadomego wyboru użytkownika.

Odpuszczanie stali 1.2360M

Odpuszczanie to kontrolowane dogrzanie zahartowanej klingi w określonej temperaturze i utrzymanie jej przez określony czas, w celu zmniejszenia kruchości i naprężeń po hartowaniu i zwiększenia udarności noża.

Odpuszczać natychmiast po hartowaniu, czas wygrzewania w piecu: 1 godzina na każde 20 mm grubości detalu, jednak nie mniej niż 2 godziny. Po każdym etapie odpuszczania zaleca się chłodzenie w powietrzu do temperatury pokojowej.

Odpuszczając stal najczęściej stosuje się dwa cykle, natomiast z uwagi na brak dokładnych danych od producenta po szczegółowe instrukcje zapraszamy do kontaktu z doświadczonymi hartownikami. Przy temperaturach odpuszczania 480°C (900°F) i wyższych zaleca się podwójne odpuszczanie.

Poniżej przedstawiamy wykres odpuszczania stali 1.2360M.

Wykres odpuszczania stali 1.2360M

Poniżej przedstawiamy wykresy odpuszczania stali 1.2360M, austenityzacja 1040°C (1900°F) / 30 min. / powietrze; odpuszczanie 2x2 h.

Opinie i porównanie 1.2360M z innymi stalami

W porównaniu z popularnymi stalami stosowanymi w knifemakingu:

• D2 (1.2379) – D2 ma lepszą odporność na korozję, ale jest bardziej krucha w porównaniu do 1.2360 mod,
• O2 (1.2842) – O2 jest łatwiejsza w obróbce i oferuje dobrą ostrość krawędzi, ale ma niższą odporność na ścieranie niż 1.2360 mod,
• 440C – lepsza odporność na korozję niż 1.2360 mod, ale niższa udarność.

Porównanie stali 1.2360M z gatunkami o zbliżonych parametrach wg norm międzynarodowych (PN, EN, DIN, AISI, GOST i inne)

Podsumowanie - Dlaczego warto wybrać stal 1.2360M / NZ4 mod / A8 mod?

Stal 1.2360 mod to materiał o wyjątkowych właściwościach, który sprawdza się zarówno w przemyśle, jak i w produkcji noży customowych. Choć nie jest stalą nierdzewną, jej połączenie twardości, odporności na ścieranie i wysokiej udarności czyni ją interesującą opcją dla nożowników poszukujących wytrzymałego materiału do ciężkich zastosowań. Jeśli zależy Ci na nożu, który wytrzyma ekstremalne warunki, stal 1.2360 mod może być doskonałym wyborem.